महिलांमध्ये एनीमिया म्हणजेच रक्ताची कमतरता ही समस्या दिवसेंदिवस गंभीर होत चालली आहे. अनेकदा ही समस्या एखाद्या मोठ्या आजारामुळे नव्हे, तर रोजच्या जीवनातील चुकीच्या सवयींमुळे वाढत असल्याचं आरोग्य तज्ज्ञ सांगतात. वेळेवर लक्ष न दिल्यास एनीमिया गंभीर स्वरूप धारण करू शकतो, असा इशाराही तज्ज्ञांनी दिला आहे.
आकडेवारीनुसार, भारतातील सुमारे ५७ टक्क्यांहून अधिक महिला एनीमियाने त्रस्त आहेत. शरीरात लोहाची कमतरता निर्माण झाल्यास हिमोग्लोबिनचे प्रमाण कमी होते. परिणामी शरीराच्या विविध अवयवांपर्यंत ऑक्सिजन पोहोचण्यात अडथळा येतो. या स्थितीलाच एनीमिया म्हटलं जातं.
तज्ज्ञांच्या मते, महिलांमध्ये एनीमिया वाढण्याचं मुख्य कारण म्हणजे मासिक पाळीदरम्यान होणारा जास्त रक्तस्राव. दर महिन्याला मोठ्या प्रमाणात रक्तस्राव झाल्यास शरीरातील लोह साठा हळूहळू कमी होत जातो. यासोबतच संतुलित आहाराचा अभावही एनीमियासाठी कारणीभूत ठरत आहे.
आजकाल वजन कमी करण्याच्या नादात किंवा व्यस्त जीवनशैलीमुळे अनेक महिला कमी खातात. लो-कॅलरी आहारामुळे शरीराला आवश्यक असलेले लोह मिळत नाही. हिरव्या पालेभाज्या, डाळी, साबूत धान्य, गूळ, बीट आणि सुकामेवा यांचा आहारात अभाव असल्यास हिमोग्लोबिन झपाट्याने कमी होण्याची शक्यता असते.
दिवसभर वारंवार चहा किंवा कॉफी पिण्याची सवयही लोह शोषणासाठी घातक ठरत आहे. चहा आणि कॉफीतील टॅनिन व कॅफीनमुळे शरीर लोह नीट शोषून घेत नाही. विशेषतः जेवणानंतर लगेच चहा-कॉफी घेतल्यास लोह शोषण ४० ते ६० टक्क्यांपर्यंत घटते.
सतत थकवा जाणवणे, चक्कर येणे, श्वास घ्यायला त्रास होणे, केस गळणे किंवा त्वचा फिकट दिसणे ही एनीमियाची सुरुवातीची लक्षणे असू शकतात. मात्र अनेक महिला ही लक्षणे दैनंदिन कामाचा ताण समजून दुर्लक्ष करतात, जे धोकादायक ठरू शकते.
तज्ज्ञांच्या मते, एनीमियाची सुरुवात वेळीच ओळखली तर योग्य आहार, नियमित तपासणी आणि आवश्यक उपचारांच्या माध्यमातून ही समस्या सहज नियंत्रणात आणता येऊ शकते. त्यामुळे महिलांनी स्वतःच्या आरोग्याला प्राधान्य देत नियमित हिमोग्लोबिन तपासणी आणि संतुलित आहार घेणं अत्यंत गरजेचं आहे.
