मुंबई : वृत्तसंस्था
ज्येष्ठ अभिनेते आणि चित्रपट निर्माते मनोज कुमार यांचे शुक्रवारी मुंबईतील कोकिलाबेन धीरूभाई अंबानी रुग्णालयात निधन झाले. ते ८७ वर्षांचे होते. मनोज कुमार त्यांच्या देशभक्तीपर चित्रपटांसाठी लोकप्रिय होते, ज्यामुळे त्यांना ‘भारत कुमार’ असे नाव मिळाले होते.मनोज कुमार यांनी पटकथा लेखक, गीतकार आणि संपादक म्हणूनही आपले कौशल्य सिद्ध केले. भारतीय चित्रपटसृष्टीतील योगदानाबद्दल भारत सरकारने त्यांना १९९२ मध्ये पद्मश्री आणि २०१५ मध्ये प्रतिष्ठित दादासाहेब फाळके पुरस्काराने सन्मानित केले. ‘पूरब और पश्चिम’, ‘क्रांती’, ‘रोटी, कपडा और मकान’ हे त्यांचे प्रसिद्ध चित्रपट आहेत.
हिंदी चित्रपटसृष्टीत असे अनेक कलाकार आहेत ज्यांनी या ग्लॅमरस जगात प्रवेश करताच त्यांची नावे बदलली. त्याचे चाहते त्यांना आजही त्याच नवीन नावाने ओळखतात. मनोज कुमार हे देखील त्यापैकी एक होते, ज्यांनी सिनेमाच्या प्रभावाखाली आपले नाव बदलले. मनोज कुमार (Manoj Kumar) यांचे खरे नाव हरिकिशन गिरी गोस्वामी होते. हरिकिशन गिरी गोस्वामी (मनोज कुमार) यांचा जन्म २४ जुलै १९३७ रोजी फाळणीनंतर पाकिस्तानचा भाग बनलेल्या अबोटाबाद येथे झाला. मनोज कुमारचे वडील त्या काळात भारतात सामील झाले आणि दिल्लीला आले. मनोज कुमार यांनी फाळणीचे दुःख स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिले आहे. लहानपणापासूनच त्यांना अभिनयाची खूप आवड होती. ते अशोक कुमार, दिलीप कुमार आणि कामिनी कौशल यांचे खूप मोठे चाहते होते. त्यांना त्यांचे चित्रपट पहायला आवडायचे. त्यांच्याच चित्रपटांनी प्रभावित होऊन त्यांनी त्यांचे नाव हरिकिशन वरून मनोज कुमार असे बदलले.
त्यांनी १९५७ मध्ये आलेल्या ‘फॅशन’ या चित्रपटातून आपल्या अभिनय कारकिर्दीला सुरुवात केली. यानंतर १९६० मध्ये त्यांचा ‘कच्ची की गुडिया’ हा चित्रपट प्रदर्शित झाला. या चित्रपटात ते मुख्य अभिनेत्याच्या भूमिकेत दिसले, जो यशस्वी झाला. मनोज कुमार (Manoj Kumar) यांनी ‘उपकार’, ‘पत्थर के सनम’, ‘रोटी कपडा और मकान’, ‘संन्यासी’ आणि ‘क्रांती’ सारखे अप्रतिम चित्रपट दिले. बहुतेक चित्रपटांमध्ये त्यांचे नाव ‘भारत कुमार’ असायचे.
